محمد حسن خان اعتماد السلطنه
69
صدر التواريخ يا تاريخ صدور قاجار ( فارسى )
شرح حال مرحوم امين الدّوله حاجى محمد حسين خان ملقّب به نظام الدّوله معروف به صدر اصفهانى امين الدوله حاجى محمد حسين خان ملقب به نظام الدوله پسر حاجى محمد - على و او پسر حاجى محمد رحيم است . اصلش از نيمه جهان اصفهان و وجودش مصداق تمام جهان بود . يكى از صدور بزرگ ايران است كه در عهد خاقان مغفور فتحعلى - شاه طاب ثراه بواسطهء كفايت شخصى و سخاوت فطرى و صداقت واقعى و نيكنفسى در حق جميع مردم به رتبهء صدارت رسيد . با آنكه او را تا آخر فضل و كمال و از اول جاه و جلالى نبود كه به اين واسطه مردم شيفته و فريفتهء او باشند ، ليكن همان نفس عصامى و بذل ساميش باعث بلندنامى او شد و همه كس از وضيع و شريف و قوى و ضعيف از روى رغبت و اختيار به اطاعت و تسليم به او افتخار داشتند و ذات نيك و نيت خوب او را وسيلهء نجات شمردند و در حيات و ممات او جز تمجيد چيزى دربارهء او شنيده نشده است . پدر او حاجى محمد على و جدش حاجى محمد رحيم مباشر شهر بودهاند ، جنس ديوانى اصفهان را آنها از محل گرفته به ارباب حواله مىدادهاند . حكامى كه از جانب زنديه به اصفهان مىآمدهاند ، حاجى محمد على و حاجى محمد - رحيم در عهد آنها مباشر بودهاند و قرآن خط آقا محسن را حاجى محمد رحيم وقف كرده است كه الان در خانوادهء مرحوم صدر است و هزار تومان قيمت دارد و خود حاجى محمد حسين خان هم در بدايت امر مباشر اصفهان بوده است ، وقتى باقىدار ديوان شده هرچه داشت حاكم اصفهان از او بگرفت و باز قدرى ديگر باقى داشت كه حاكم از او به سختى مطالبه كرده بود وى مهلت سه روزه گرفته كه آن باقى